دوره نقاهت دیسکوژل معمولاً کوتاهتر از جراحیهای باز ستون فقرات است؛ بااینحال، این روش بهمعنی بازگشت فوری به همه فعالیتهای روزمره نیست و بهبودی بعد از دیسکوژل بهتدریج اتفاق میافتد. پس از تزریق دیسکوژل، بدن به زمان نیاز دارد تا درد و التهاب احتمالی ناشی از مداخله کاهش پیدا کند و دیسکِ تحت درمان در شرایط مناسبی قرار بگیرد.
براساس دستورالعملهای منتشرشده و مطالعات بالینی، رعایت محدودیت فعالیتهای فیزیکی، خمشدن و چرخش ناگهانی ستون فقرات معمولاً در هفتههای ابتدایی اهمیت دارد و بازگشت تدریجی به فعالیتهای بدنی حدود ۳ تا ۶ هفته طول میکشد. تا انتها با ما همراه باشید تا همه اطلاعات لازم را در مورد استراحت بعد از دیسکوژل در اختیار شما قرار دهیم.
دوره نقاهت دیسکوژل را میتوان بهصورت تقریبی در چند مرحله در نظر گرفت:
| بازه زمانی | وضعیت معمول | فعالیتهای قابل انجام |
| چند ساعت اول | تحت نظر بودن پس از تزریق | استراحت و پایش علائم |
| روزهای اول | حساسیت یا درد محل تزریق ممکن است وجود داشته باشد | استراحت نسبی و راهرفتن کوتاه |
| هفته اول | هنوز محدودیت حرکتی مهم است | فعالیتهای سبک و کوتاه، بدون خمشدن و بلندکردن بار |
| هفته دوم تا سوم | افزایش تدریجی فعالیت | پیادهروی و حرکات سبک طبق نظر پزشک |
| هفته سوم تا ششم | بازگشت تدریجی به فعالیتهای عادی | ورزش و فعالیت فیزیکی با افزایش تدریجی شدت |
| پس از حدود ۴ تا ۶ هفته | در صورت بهبود مناسب | بازگشت به فعالیتهای معمول، با تأیید پزشک |
توجه داشته باشید که این جدول یک راهنمای کلی است، نه برنامه درمانی ثابت؛ برای مثال، در یک مطالعه بالینی، بیماران بهمدت سه هفته از کار فیزیکی، ورزش، چرخش ناگهانی و خمشدن ستون فقرات منع شدند. در همان مطالعه، میانگین بازگشت به کار حدود ۴ هفته برای بیماران مبتلا به درد رادیکولار و ۵ هفته برای بیماران مبتلا به درد دیسکوژنیک بود. PMC8615618
از سوی دیگر، وبسایت رسمی دیسکوژل مدت بازگشت به فعالیتهای فیزیکی را بسته به نوع ورزش و شرایط فرد، حدود ۳ تا ۶ هفته عنوان میکند.
دیسکوژل یک روش کمتهاجمی است و در بسیاری از مراکز، بیمار پس از چند ساعت پایش میتواند ترخیص شود. البته، اینکه دیسکوژل برای چه کسانی مناسب است موضوعی است که باید با توجه به نوع و شدت آسیب دیسک، علائم بیمار و نتایج تصویربرداری توسط پزشک بررسی شود.
در ساعات اولیه پس از تزریق دیسکوژل بهتر است:
درد یا ناراحتی خفیف در محل ورود سوزن یا ناحیه تحت درمان میتواند در روزهای نخست ایجاد شود و معمولاً بهتدریج کاهش پیدا میکند. در مطالعات دوره نقاهت دیسکوژل هم برخی بیماران در دوره ابتدایی پس از تزریق علائم گذرا داشتهاند.
هفته اول دوره نقاهت دیسکوژل اهمیت زیادی دارد. در این هفته باید موارد زیر را رعایت کنید:
دوره نقاهت دیسکوژل در هفتههای دوم تا چهارم راحتتر طی میشود؛ اما باز هم باید موارد زیر را رعایت کنید:
بعد از تزریق دیسکوژل، نحوهٔ نشستن باید طوری باشد که کمترین فشار به دیسک تزریقشده وارد شود:
راهرفتن سبک معمولاً با استراحت مطلق تفاوت دارد و در برخی دستورالعملهای مراقبت از بیمار، راهرفتن آرام در روزهای ابتدایی مجاز دانسته شده است. بااینحال، منظور از راهرفتن در دوره نقاهت دیسکوژل، فعالیت طولانی، پیادهروی سریع یا بالا رفتن مکرر از پلهها نیست.
در هفته اول بهتر است فعالیت را به دورههای کوتاه تقسیم کنید و از ایستادن یا راهرفتن طولانی، بهویژه در صورت تشدید درد، خودداری کنید. برخی دستورالعملهای دور نقاهت دیسکوژل هم بر کاهش زمان نشستن و پرهیز از حرکات ناگهانی در هفتههای ابتدایی تأکید دارند.
زمان بازگشت به کار بعد از دیسکوژل به نوع شغل بستگی زیادی دارد. فردی که کار اداری و کمتحرک دارد، معمولاً زودتر از کسی که مجبور به بلندکردن اجسام، خمشدن مکرر یا فعالیت بدنی سنگین است به محل کار برمیگردد.
در برخی دستورالعملهای مراقبتی دوره نقاهت دیسکوژل، بازگشت به کارهای نشسته حدود ۲ تا ۳ هفته پس از درمان مطرح شده است؛ البته بهشرطیکه درد کنترلشده باشد و فرد بتواند وضعیت بدن خود را مرتب تغییر دهد. بااینحال، نشستن طولانیمدت در روزهای ابتدایی توصیه نمیشود. بهتر است زمان نشستن به دورههای کوتاه تقسیم شود و بین آنها کمی راه بروید یا استراحت کنید.
برای مشاغلی مانند کارگری، ساختمان، جابهجایی بار، ورزش حرفهای یا فعالیتهایی که شامل خمشدن و چرخش مکرر کمر هستند، بازگشت باید با احتیاط بیشتری انجام شود.
در مطالعه ۶۷ بیمار، میانگین بازگشت کارکنان به کار حدود ۵ هفته بود و پژوهشگران برای سه هفته نخست، پرهیز از کار فیزیکی، ورزش، خمشدن و چرخش ناگهانی ستون فقرات را توصیه کرده بودند. PMC8615618
بنابراین، برای کارهای سنگین ممکن است چند هفته استراحت بیشتر از یک شغل اداری لازم باشد.
برای رانندگی بعد از دیسکوژل یک عدد ثابت برای همه بیماران وجود ندارد و محل تزریق هم اهمیت دارد.
در روز انجام تزریق، بهویژه اگر بیمار داروی آرامبخش یا بیحسی دریافت کرده باشد، رانندگی توصیه نمیشود. همچنین درد، کاهش دامنه حرکت یا مصرف داروهای خوابآور میتواند توانایی رانندگی ایمن را کاهش دهد.
برخی دستورالعملهای تخصصی برای دیسکوژل گردنی، حداقل سه هفته فاصله تا رانندگی را پیشنهاد کردهاند و برای دیسکوژل کمری هم در بعضی دستورالعملها فاصله طولانیتری در نظر گرفته شده است.
در عمل، قبل از رانندگی باید بتوانید:
بنابراین صرف گذشتن چند روز از تزریق، بهتنهایی بهمعنی آمادهبودن برای رانندگی در دوره نقاهت دیسکوژل نیست.
بازگشت به ورزش در دوره نقاهت دیسکوژل باید تدریجی باشد. در یک مطالعه بالینی، بیماران بهمدت سه هفته از ورزش و فعالیت فیزیکی سنگین منع شدند. وبسایت رسمی دیسکوژل هم ورزش بعد از دیسکوژل و بازگشت به فعالیت فیزیکی را حدود ۳ تا ۶ هفته، بسته به نوع فعالیت و شرایط فرد، اعلام کرده است.
در این مرحله معمولاً هدف، کاهش فشار روی ستون فقرات و کنترل علائم است. پیادهروی کوتاه در صورت اجازه پزشک میتواند بخشی از فعالیت روزانه باشد، اما ورزش، دویدن، وزنهزدن و حرکات کششی شدید مناسب نیست.
اگر درد تشدید نشده باشد، میتوان فعالیت را بهتدریج افزایش داد. برخی مراکز از این زمان تمرینهای سبک و کششهای ملایم را پیشنهاد میکنند؛ اما نوع تمرین باید با توجه به محل دیسک و وضعیت عصبی بیمار تعیین شود.
در صورت بهبود مناسب، فعالیت بدنی میتواند بهتدریج افزایش پیدا کند. بااینحال، ورزشهای پرضربه، وزنههای سنگین و حرکاتی که فشار زیادی به ستون فقرات وارد میکنند، نباید ناگهان به برنامه ورزشی اضافه شوند.
نوع ورزش به محل دیسک، علائم بیمار و نظر پزشک بستگی دارد؛ اما معمولاً روند بازگشت باید از فعالیتهای کمفشار شروع شود.
فعالیتهای سبکتری که میتوانید در دوره نقاهت دیسکوژل انجام دهید، عبارتاند از:
فعالیتهایی که در هفتههای ابتدایی دوره نقاهت دیسکوژل باید از آنها پرهیز کرد، عبارتاند از:
این محدودیت به این دلیل است که در دوره ابتدایی، فشار و حرکت شدید روی ناحیه تحت درمان میتواند روند بازگشت به فعالیت را مختل کند. مطالعات و دستورالعملهای پس از دیسکوژل هم بر پرهیز از خمشدن، چرخش ناگهانی و فعالیت فیزیکی شدید در هفتههای نخست تأکید دارند.
خیر، استراحت مطلق طولانیمدت معمولاً هدف اصلی دوره نقاهت دیسکوژل نیست. منظور از استراحت بعد از دیسکوژل، بیشتر کاهش فشار روی ستون فقرات و اجتناب از فعالیتهای تحریککننده است.
برای مثال، برخی دستورالعملهای مراقبتی توصیه میکنند بیمار در روزهای نخست از نشستن طولانی، خمشدن، بلندکردن اجسام سنگین و حرکات ناگهانی خودداری کند، اما فعالیتهای سبک مانند راهرفتن کوتاه را بهتدریج ادامه دهد.
بنابراین بهتر است بین دو حالت تعادل ایجاد شود: نه فعالیت سنگین و زودهنگام و نه بیتحرکی طولانی.
بله. محل دیسک درمانشده میتواند روی محدودیتهای دوره نقاهت تأثیر بگذارد.
در دیسکوژل کمری، نشستن طولانی، خمشدن، بلندکردن اجسام و حرکات چرخشی اهمیت بیشتری دارند.
در دیسکوژل گردنی، حرکت ناگهانی گردن و محدودیت چرخش سر، بهویژه هنگام رانندگی، اهمیت بیشتری پیدا میکند. برخی دستورالعملهای پس از دیسکوژل برای تزریق گردنی، سه هفته محدودیت رانندگی را پیشنهاد کردهاند.
بههمیندلیل، توصیههای مربوط به بیمار دارای دیسک گردن را نمیتوان عیناً برای دیسک کمر به کار برد.
مقداری درد یا ناراحتی در روزهای ابتدایی میتواند اتفاق بیفتد و لزوماً بهمعنی ناموفق بودن درمان نیست. در مطالعات دیسکوژل، روند کاهش درد در هفتهها و ماههای بعدی بررسی شده و بهبود عملکرد معمولاً تدریجی است؛ اما درد شدید، رو به افزایش یا همراه با علائم عصبی جدید موضوع متفاوتی است و باید با پزشک در میان گذاشته شود.
اگر بعد از تزریق با هر یک از موارد زیر مواجه شدید، باید سریعاً با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید:
عوارض جدی بعد از دیسکوژل شایع نیستند، اما در مطالعات، تحریک گذرای ریشه عصبی هم جزو عوارض دیسکوژل گزارش شده است؛ بنابراین بروز علائم عصبی جدید نباید نادیده گرفته شود.
مدت بهبودی در افراد مختلف یکسان نیست. مهمترین عوامل مؤثر عبارتاند از:
یکی از ویژگیهای دیسکوژل، کمتهاجمی بودن روش است. شاید بخواهید دقیقاً بدانید دیسکوژل چیست؛ در تزریق دیسکوژل، ژل از طریق سوزن و تحت هدایت تصویربرداری به دیسک تزریق میشود و برخلاف جراحی باز، برش جراحی وسیع ایجاد نمیشود.
بااینحال، کمتهاجمی بودن بهمعنی بازگشت فوری به فعالیتهای سنگین نیست و باید نکات گفتهشده برای دوره نقاهت دیسکوژل را رعایت کنید. همچنین، مطالعات طولانیمدت نشان دادهاند که بهبود عملکرد و کاهش محدودیت فعالیت میتواند در ماههای بعد ادامه پیدا کند؛ بنابراین پایان دوره محدودیتهای اولیه با پایان کامل روند بهبودی یکی نیست.
اگر بخواهیم پاسخ را بهصورت ساده جمعبندی کنیم:
سخن پایانی
دوره نقاهت دیسکوژل برای همه بیماران یکسان نیست و عواملی مانند محل دیسک، شدت علائم، نوع فعالیت شغلی و نحوه پاسخ بدن به درمان در زمان بازگشت به فعالیت نقش دارند. دکتر سیامک مرادی، فوق تخصص درد، با بررسی شرایط بیمار و نتایج تصویربرداری میتواند درباره مناسببودن دیسکوژل، مراقبتهای پس از درمان و زمان بازگشت ایمن به فعالیتهای روزمره راهنمایی تخصصی ارائه دهد.
اگر درباره دوره نقاهت، محدودیتهای حرکتی یا زمان شروع مجدد فعالیتهای روزانه خود سؤال دارید، برای ارزیابی و دریافت مشاوره تخصصی اقدام کنید.
سوالات متداول
بله، در صورت اجازه پزشک معمولاً استفاده محدود از پله امکانپذیر است؛ اما در روزهای ابتدایی بهتر است از بالا و پایین رفتن مکرر خودداری کنید.
زمان حمام به محل ورود سوزن و دستور مرکز درمانی بستگی دارد. معمولاً باید تا زمان مناسب از خیس کردن محل تزریق یا استخر رفتن خودداری کرد.
معمولاً خوابیدن به پهلو ممنوع نیست، مگر اینکه پزشک وضعیت خاصی را توصیه کرده باشد. مهم است وضعیتی انتخاب شود که باعث تشدید درد نشود.
بهتر است تا زمانی که درد و محدودیت حرکتی کاهش پیدا نکرده، از فعالیتهایی که به کمر یا گردن فشار وارد میکنند پرهیز شود. زمان مناسب بازگشت به رابطه جنسی را میتوان با توجه به محل دیسک و روند بهبود تعیین کرد.
برای کارهای سبک ممکن است بازگشت زودتر امکانپذیر باشد، اما تصمیم نهایی به شدت علائم و شرایط شغلی بستگی دارد. کارهای سنگین معمولاً به استراحت بیشتری نیاز دارند.
سرفه یا عطسه معمولاً باعث آسیب مستقیم به دیسک درمانشده نمیشود؛ بااینحال، ممکن است موقتاً درد کمر یا گردن را افزایش دهد.
مسافرت کوتاه در صورت پایدار بودن شرایط ممکن است امکانپذیر باشد، اما سفرهای طولانی در روزهای ابتدایی میتوانند بهدلیل نشستن طولانیمدت مشکلساز شوند.
بیحسی جدید یا تشدیدشونده باید جدی گرفته شود. اگر بیحسی ادامهدار، شدید یا همراه با ضعف باشد، لازم است سریعاً با پزشک تماس بگیرید.
لزوماً نه. کاهش درد و بهبود عملکرد ممکن است بهتدریج اتفاق بیفتد و ارزیابی نتیجه درمان معمولاً در پیگیریهای بعدی انجام میشود.
افزایش موقت درد ممکن است رخ دهد، اما درد شدید، پیشرونده یا همراه با ضعف، بیحسی جدید، تب یا اختلال در کنترل ادرار و مدفوع نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.
عضو هیات مدیره انجمن درد ایران و عضو انجمن جهانی درد امریکا (IASP) می باشم. همچنین عضو کارگروه ستاد سلولهای بنیادی نهاد ریاست جمهوری نیز هستم. در حوزه های مختلف کنترل و درمان انواع دردهای بدن به بیماران و مراجعه کنندگان خدمات ارائه میکنم.
آخرین نظرات