انقباض عروق

انقباض عروق به تنگ یا باریک شدن عروق خونی ناشی از انقباض دیواره عضلانی عروق به ویژه در سرخرگ‌ها و سرخرگچه‌ها اشاره دارد. این فرایند حالت عکس اتساع عروق است که به گشاد شدن عروق منجر می‌شود. این روند به ویژه در بندایش خونریزی و از دست دادن شدید خون اهمیت دارد. هنگامی که عروق خونی منقبض می‌شوند، جریان خون محدود شده یا کاهش پیدا می‌یابد، بنابراین گرمای بدن حفظ شده و مقاومت عروق افزایش پیدا می‌کند. این روند باعث می‌شوند خون کمتری به سطح برسد که در نتیجه آن تابش حرارتی کمتر شده و رنگ پوست تیره می‌گردد. در یک سطح جامع‌تر، انقباض عروق یک مکانیسم است که بدن توسط آن به حفظ و تنظیم فشار متوسط شریانی می‌پردازد.
سرما موجب انقباض عروقي، كاهش خونرساني به قلب و تشديد عوارض قلبي عروقي مي‌شود.

سندرم انقباض عروق مغزی برگشت پذیر (RCVS) یک بیماری نادر است که در نتیجه انقباض ناگهانی عروق خون رساننده به مغز رخ می دهد. علائم اصلی RCVS بروز سردردهای ناگهانی، شدید و ناتوان کننده است که در همه بیماران وجود دارد. علائم دیگر ممکن است شامل سکته های مغزی یا حملات ایسکمیک گذرا، ضعف، مشکلات بینایی و تشنج باشد. این سندرم بیشتر در بین زنان بین 20 تا 50 سال دیده می شود و اغلب برگشت پذیر است. عواقب این بیماری از بهبودی کامل در بیشتر بیماران تا آسیب دائمی مغز در سایر بیماران، متغیر است. تصور می شود اختلال در ضخامت دیواره عروق خونی مغز باعث ایجاد RCVS می شود. برخی از عوامل خارجی احتمالی مربوط به RCVS ممکن است استفاده از داروهایی باشد که می توانند باعث تنگی عروق شوند مانند مواد ضد احتقان بینی (سودوافدرین، افدرین ، فنیل پروپانول آمین)، نیکوتین، نوشیدنی های انرژی زا حاوی کافئین، ماری جوانا، کوکائین، اکستازی. RCVS همچنین ممکن است با فاکتورهای داخلی مانند تومورها مرتبط باشد، که با ترشح مواد باعث انقباض عروق خونی می شوند.

مکانیسم عمومی

مکانیزمی که منجر به انقباض عروقی می شود از افزایش غلظت کلسیم (یون های Ca) درون عروقی سلولهای عضله صاف. با این حال، مکانیسم های خاص برای تولید افزایش غلظت داخل سلولی کلسیم به انقباض عروق بستگی دارد. سلول های عضلانی صاف قادر به تولید پتانسیل های عمل هستند، اما از این مکانیسم به ندرت برای انقباض عروق استفاده می شود. هورمون یا اجزای فارماکوکینتیک از نظر فیزیولوژیکی بیشتر مرتبط هستند. دو محرک متداول برای استخراج انقباض عضله صاف، گردش خون اپی نفرین و فعال سازی سیستم عصبی سمپاتیک (از طریق آزادسازی نوراپی نفرین) است که به طور مستقیم عضله را عصب می دهد.
این ترکیبات با سطح سلول گیرنده های آدرنرژیک برهم کنش دارند. چنین محرک هایی منجر به آبشار انتقال سیگنال می شود که منجر به افزایش کلسیم داخل سلولی از شبکه 121>سارکوپلاسمی از طریق IP3 انتشار کلسیم با واسطه می شود، و همچنین ورود کلسیم افزایش یافته در سراسر سارکولما از طریق کانال های کلسیم افزایش مجتمع های کلسیم داخل سلولی با کالمودولین، که به نوبه خود میوزین را با زنجیره سبک کیناز فعال می کند. این آنزیم مسئول تحریک فسفوریلاسیون زنجیره سبک میوزین برای تحریک دوچرخه سواری بین پل است.پس از بالا رفتن، غلظت کلسیم درون سلولی از طریق انواع پمپ های پروتئینی و مبدل های کلسیم واقع در غشای پلاسما و شبکه سارکوپلاسمی به غلظت طبیعی خود برمی گردد. این کاهش کلسیم محرک لازم برای انقباض را برطرف می کند و امکان بازگشت به حالت اولیه را فراهم می کند.

بیشتر بخوانید : سکته مغزی چیست ، علت ها، علایم و راه های درمان

انواع انقباض عروقی

• انقباض عروق محیطی

انقباض عروق محیطی یک واکنش مهم خودمختار بدن به محرک های خاص است.
این پدیده اساساً در حضور هیپوترمی و خونریزی شدید اتفاق می افتد. در حالت اول، سعی کنید دمای بدن را حفظ کنید. و در حالت دوم، ذخیره خون در اعضای اصلی را حفظ کند.

1. هیپوترمی
   هنگامی که تصویری از هیپوترمی وجود دارد، یا در اثر تماس با آب بسیار سرد یا قرار گرفتن در آب و هوای با دمای زیر صفر، سیستم عصبی سمپاتیک فعال می شود و به غدد فوق کلیوی دستور می دهد مواد خاصی مانند آدرنالین و نورآدرنالین را آزاد کنند. آنها دارای یک اثر انقباض عروقی قدرتمند در سطح محیطی هستند.
   این مواد در سطح گیرنده های خاص موجود در دیواره رگ های خونی عمل می کنند.
   به محض فعال شدن این گیرنده ها، سلول های عضلانی رگ ها و شریان ها منقبض می شوند، لومن یا کالیبر آنها را کاهش می دهند، در عین حال جریان خون از طریق آنها کاهش می یابد و آنها را به سمت اندام های حیاتی هدایت می کند.
   این مکانیسم با کاهش دمای هسته بدن و نه دمای پوست فعال می شود. به همین دلیل، برای انقباض عروق محیطی و در نتیجه توزیع مجدد جریان خون، قرار گرفتن در معرض طولانی مدت در معرض سرما یا درجه حرارت بسیار پایین ضروری است.
2. خون ریزی
   وقتی خونریزی قابل توجهی اتفاق می افتد ، چه ساده باشد و چه با واسطه آسیب، انقباض عروقی نیز رخ می دهد.
   خونریزی ساده به معنای خونریزی است که نتیجه تخریب بافت نیست، مانند خونریزی گوارشی یا خونریزی ناکارآمد رحم. خونریزی ناشی از آسیب های اسکلتی عضلانی معمولاً شدیدتر است.
   سیستم عصبی سمپاتیک با درک از دست دادن خون و کاهش فشار خون فعال می شود. مواد انقباض کننده عروق آزاد می شوند، که عملکردهای خود را با افزایش مقاومت عروقی محیطی، فشار خون و اطمینان از جریان خون در قلب، مغز و ریه ها، به خطر انداختن کلیه ها و روده ها اعمال می کنند.
   این اثر انقباضی عروقی هم از نظر زمان و هم از نظر شدت، هم به دلیل مصرف موادی که آن را تولید می کنند و هم به دلیل عواقب قطعی آن، محدود عمل می کند، زیرا سازش طولانی مدت با جریان خون می تواند باعث نکروز کلیه و انفارکتوس مزانتریک شود، وخیم شدن شرایط کلینیک بیمار

• انقباض عروقی پوستی
  انقباض عروق پوستی جدا از پدیده محیطی پدیده ای نیست، اما ویژگی های خاص خود را دارد. مشخصه اصلی انقباض عروقی پوستی رنگ پریدگی است.
  با کاهش کالیبر شریان و رگهای کوچک درم، با کاهش فوری جریان خون، از دست دادن غیر طبیعی رنگ پوست و هیپوترمی در لمس رخ می دهد.
  رنگ پریدگی، که به طور کلی توسط پزشکان یک علامت بالینی در نظر گرفته می شود، معمولاً یکی از اولین عواقب آشکار در بیماران با خونریزی فعال یا هیپوترمی است.
  در واقع، شکل ظاهری آن خیلی زود است و به متخصصان بهداشت اجازه می دهد قبل از بروز عوارض بعدی اقدام کنند.
  برخی شرایط خاص غیر از سرماخوردگی یا خونریزی می تواند باعث انقباض عروقی پوست شود. استرس، استفاده از برخی داروها یا داروها، فعالیت ورزشی و بیماری های مختلف می تواند با مکانیسم های مختلف باعث رنگ پریدگی شود، تنها مخرج مشترک ورود کلسیم به سلول های عضلانی عروقی است.

گشاد شدن عروق و انقباض عروق بنیادی

از آنجا که بدن برای کار مداوم به خون نیاز دارد، اتساع عروق و انقباض عروقی ممکن است در هر زمان از روز و در هر نقطه از بدن شروع شود. گشادکننده های اصلی عروق گشاد کننده های عروق هستند، از جمله:

• ترشح هورمون باورنکردنی
• نشانه های عصبی
• داروهای خاصی مانند داروهای تجویز شده برای فشار خون
• هیستامین و اسید لاکتیک
• فعالیت بدنی
• تغییر در محل زندگی

به همین ترتیب، علل انقباض عروق انقباضات عروقی هستند، از جمله:

• استفاده بیش از حد از کافئین
• مصرف دخانیات
• مصرف الکل
• داروهای آنتی هیستامین
• سو استفاده از دادا
• محرک ها
• افزایش جذب سدیم و مونوسدیم گلوتامات

اگرچه داروها مسئول ایجاد گشاد شدن عروق یا انقباض عروقی هستند، اما تداوم استفاده از آنها ممکن است به دلیل اثرات مفید آن بر سلامتی بیماران، به ویژه بیماران مبتلا به بیماری های مزمن مانند فشار خون بالا باشد. هنگامی که به تدریج به درمان می پردازید، ممکن است لازم باشد مزایا را در برابر عوارض جانبی بسنجد.

بیشتر بخوانید: درد قفسه سینه، دلایل و علایم آن

غذاهایی که رگ‌های خونی را منقبض می‌کنند

برای پیشگیری از باریک شدن رگ های خونی و حفظ سلامت قلب از غذاهای زیر پرهیز کنید.

• غذاهای سرشار از نمک
  سدیم بیش از حد موجب افزایش فشار خون انسان می شود. زمانی که مقدار زیادی سدیم مصرف می کنید، بدن آب را درون خود حبس می کند که موجب افزایش حجم خون می شود. پایداری این شرایط به افزایش فشار خون منجر می شود. افزایش فشار خون استرس بیشتری به شریان های شما وارد کرده و گاهی اوقات موجب آسیب دیدن آنها می شود.
  کاهش مصرف غذاهای فرآوری شده روشی ساده برای کاهش نمک دریافتی است، اما اگر نمی توانید این کار را انجام دهید، نمونه هایی که حاوی سدیم کم هستند را انتخاب کنید. نیازی نیست که نمک را به طور کامل از رژیم غذایی روزانه خود حذف کنید، تنها باید مقدار مصرف سدیم را به ۲,۳۰۰ میلی گرم در روز محدود کنید.

• شیرین بیان
  شیرین بیان یک گیاه دارویی مدیترانه ای محبوب است. برخی افراد از شیرین بیان برای درمان سرفه، سوزش سردل، گلو درد و شرایط دیگر استفاده می کنند. اگرچه شیرین بیان فواید مختلفی را ارائه می کند، اما مصرف روزانه آن برای چند هفته می تواند افزایش فشار خون را به همراه داشته باشد. شیرین بیان حاوی اسید گلیسریزیک است که این ترکیب موجب احتباس سدیم در بدن می شود.

• کافئین
  آیا تا به حال فکر کرده اید که چرا نوشیدن چای یا قهوه به تسکین سردرد کمک می کند؟ زمانی که یک میگرن را تجربه می کنید، رگ های خونی گشاد و پر از خون می شوند، که کشیدگی آنها و در نتیجه احساس درد را در پی دارد. زمانی که یک نوشیدنی کافئین‌دار مصرف می کنید، رگ های خونی منقبض شده و کاهش میزان خون موجب کاهش درد می شود. در شرایطی که نوشیدن یک یا دو فنجان قهوه در روز مضر نیست، نوشیدن بیش از چهار فنجان در روز می تواند موجب افزایش فشار خون شود.

• غذاهای حاوی چربی‌های ترانس
  چربی‌های موجود در کیک ها، دونات ها، پاپ کرن های مایکروویوی، بیشتر مارگارین ها، بیسکوئیت ها و آبنبات های پر شده با کرم می تواند موجب انسداد شریان های شما شود، زیرا آنها میزان کلسترول بد (LDL) را افزایش می دهند. گوشت های چرب نیز می توانند موجب افزایش سطوح کلسترول شوند. حتی گوشت های بدون چربی زمانی که در روغن زیاد سرخ شوند می توانند موجب افزایش کلسترول شوند.

درمان انقباض عروق

انقباض عروق می تواند به عنوان درمانی برای بهبود آسیب های مربوط به ورزش مورد استفاده قرار گیرد:

سرما درمانی یا سرما درمانی رگ های خونی عضله آسیب دیده را برای تسکین درد دستکاری می کند. سرما درمانی با ایجاد وازوکنستریکتون در محل آسیب کار می کند. این بدان معناست که خون کمتری به سمت آسیب دیده می رود و این باعث تسکین ورزشکار می شود.

فواید درمان انقباض عروق

سرما درمانی از طریق انقباض عروقی فواید زیادی دارد. انقباض عروقی رگهایی که به سمت آسیب می ریزند می تواند به کاهش خونریزی و تورم کمک کند. هنگامی که رگها منقبض شوندگی عروقی هستند ، آنها نمی توانند مقدار زیادی خون را در منطقه تأمین کنند، این بدان معنی است که متابولیسم در منطقه نیز کند می شود. متابولیسم پایین در یک منطقه آسیب دیده منجر به مرگ سلولی کمتر و بهبود سریعتر می شود، که می تواند برای یک ورزشکار بسیار مهم باشد.

سرما درمانی از طریق انقباض عروقی فواید زیادی دارد.
هنگامی که رگ ها منقبض شوندگی عروقی هستند، آنها نمی توانند مقدار زیادی خون را در منطقه تأمین کنند، این بدان معنی است که متابولیسم در منطقه نیز کند می شود.

تنظیم مجدد حرارت

اسکی بازان کراس کانتری، اسکیت بازهای یخی و اسکیت بازان سرعت همه از ورزشکاران جدی هستند. تمرین و رقابت در سرما به دلیل تأثیر تنگی عروق روی بدن، عاملی خاص است. در یک محیط سرد، بدن شما تلاش می کند تا با انقباض عروق در معرض سطح پوست، دمای هسته شما را افزایش دهد. انقباض عروق باعث کاهش سرعت متابولیسم توسط پوست می شود، به این معنی که به جریان خون کمتری نیاز دارد و همچنین هسته و عضلات فعال را گرم نگه می دارد.

اسکی بازان کراس کانتری، اسکیت بازهای یخی و اسکیت بازان سرعت همه از ورزشکاران جدی هستند.
در یک محیط سرد، بدن شما تلاش می کند تا با انقباض عروق در معرض سطح پوست ، دمای هسته شما را افزایش دهد.

پیری ورزشکار

انقباض عروق می تواند برای ورزشکار پیر نیز مفید باشد. بدن شما از طریق مواد شیمیایی و هورمون های داخل بدن باعث انقباض عروق و گشاد شدن رگ می شود. یکی از روش ها اکسید نیتریک است که باعث گشاد شدن عروق در حضور رگ های خونی می شود. با افزایش سن، این روش می تواند تحلیل برود، باعث می شود رگ های خونی کمتر پاسخ دهند و منجر به فشار خون شود. انقباض عروق در یک ورزشکار مسن ممکن است به عملکرد صحیح عروق کمک کند. هنگامی که بدن آموزش داده می شود، سلامت اندوتلیال بهبود می یابد، که می تواند از کاهش عملکرد اکسید نیتریک جلوگیری کرده و فشار خون بالا را از بین ببرد.

انقباض عروق می تواند برای ورزشکار پیر نیز مفید باشد.
هنگامی که بدن آموزش داده می شود، سلامت اندوتلیال بهبود می یابد، که می تواند از کاهش عملکرد اکسید نیتریک جلوگیری کرده و فشار خون بالا را از بین ببرد.

دکتر سیامک مرادی

عضو هیات مدیره انجمن درد ایران و عضو انجمن جهانی درد امریکا (IASP) می باشم. همچنین عضو کارگروه ستاد سلولهای بنیادی نهاد ریاست جمهوری نیز هستم. در حوزه های مختلف کنترل و درمان انواع دردهای بدن به بیماران و مراجعه کنندگان خدمات ارائه میکنم.

مطلب قبلی

واکسن کرونا چگونه عمل میکند و مقایسه انواع آن

Read More

مطلب بعدی

ورتبروپلاستی و کیفوپلاستی: راهنمای کامل تفاوت ها، مزایا و ریسک ها

Read More