خار پاشنه، در واقع رسوب کلسیم در قسمت پاشنۀ پا است که موجب بیرونزدگی استخوان در قسمت زیرین استخوان پاشنه پا میشود. خار پاشنه حتی تا حدود دو سانتیمتر نیز میتواند بزرگ شود و رشد یابد.
این زائده که بهطور عامیانه «خار پاشنه» نامیده میشود، التهاب محل چسبیدن یک لایهی بافت نرم به استخوان پاشنه است. این بافت نرم که «فاشیا» نامیده میشود مانند یک لایه، تمام عضلات کف پا را میپوشاند. وجود این التهاب در افرادی با اضافه وزن شایعتر است.
خار پاشنه غالباً نتیجه کشیدگی بیش از حد رباطها و عضلههای کف پا است، که کشش آرنگ کف پا و پارگی مکرر (عادتی) غشاء پوشاننده استخوان پاشنه را در پی دارد. خار پاشنه در میان ورزشکارانی بسیار شایع است که در برنامه تمرینی و ورزشیشان دویدن و پریدن بسیار وجود دارد.
شایع ترین عامل خطر برای ایجاد خار پاشنه، فاسیا پلانتار است. التهاب بافت پیوندی است که کف پا را پشتیبانی می کند. این بیماری می تواند در اثر خستگی بافت یا عوامل بیولوژیکی ناشی از تنش بیش از حد در قوس کف پا ایجاد شود.
عاملهای خطر خار پاشنه عبارتاند از:
دیگر عاملهای خطر مرتبط با آرنگ کف پا عبارتاند از:
بیشتر بخوانید: زخم پای دیابتی: از علل و پیشگیری تا جدیدترین روش های درمان قطعی
غفلت از درمان خار پاشنه، تنها به یک درد موضعی ختم نمیشود و میتواند عواقب گستردهتری برای تمام بدن شما به همراه داشته باشد. برای فرار از درد اولیه، ناخواسته الگوی راه رفتن خود را تغییر میدهید. این تغییر که به آن «لنگش» میگویند، یک مکانیسم دفاعی است، اما در بلندمدت باعث وارد آمدن فشار غیرطبیعی بر سایر مفاصل میشود و یک چرخه معیوب از دردهای جدید را ایجاد میکند.
درد مزمن و ناتوانکننده: درد پاشنه از حالت موقت به دردی همیشگی تبدیل میشود که حتی با استراحت نیز بهراحتی آرام نمیگیرد و انجام فعالیتهای ساده روزانه مانند ایستادن یا پیادهرویهای کوتاه را به چالشی بزرگ تبدیل میکند.
اختلال در بیومکانیک بدن و ایجاد دردهای ثانویه: تغییر در نحوه راه رفتن برای کاهش درد پاشنه، میتواند منجر به بروز مشکلات جدی در سایر نقاط بدن شود:
زانوها: افزایش فشار بر زانوها میتواند باعث تشدید یا ایجاد آرتروز و دردهای مزمن در این ناحیه شود.
مفصل ران و لگن: عدم توزیع متناسب وزن، فشار غیرعادی بر مفاصل لگن وارد کرده و باعث درد در این ناحیه میشود.
کمر: به هم خوردن تعادل و راستای طبیعی ستون فقرات، یکی از دلایل شایع کمردردهای مزمن در افراد مبتلا به مشکلات درماننشده پا است.
کاهش تحرک و کیفیت زندگی: تداوم درد و گسترش آن به سایر مفاصل، به تدریج شما را از فعالیتهای اجتماعی، ورزشی و حتی شغلی بازمیدارد و در نهایت میتواند منجر به کاهش تناسب اندام، اضافه وزن و حتی انزوای اجتماعی شود.
نیاز به درمانهای پیچیدهتر: هرچه مشکل اولیه دیرتر درمان شود، ممکن است روشهای سادهتری مانند فیزیوتراپی و ورزش جوابگو نباشند و شما برای رهایی از درد، نیاز به تزریقات مکرر یا حتی جراحی پیدا کنید.
خار پاشنه یا کالکانئال که در عکسهای گرفته شده به وسیله اشعه ایکس قابل مشاهده است. معمولاً بدون علامت و نشانه هستند.
افرادی که دچار درد در پاشنه پا هستند علائمی را در هنگام انجام فعالیتهایی که باعث فشار وزن بدن بر روی پاها میشود مانند ایستادن و راه رفتن و همچنین در هنگام استفاده از کفشهای نامناسب یا کفشهای با کفی ناکافی گزارش دادهاند.
بسیاری از خارهای پاشنه در معاینات مشخص نمیشود، اما وقتی که پزشک پاشنه پا را لمس میکند ممکن است افرادی که دارای خار پاشنه پا هستند احساس درد و ناراحتی کنند.
در افرادی که خار پاشنه دارند ممکن است محل اتصال تاندون آشیل به استخوان پاشنه به لمس حساس باشد.
بسیاری از خارهای پاشنه پا معمولاً به صورت اتفاقی در عکسهای گرفته شده با اشعه ایکس که به دلایل دیگری گرفته شدهاند، دیده میشوند. اکثر افرادی که خار پاشنه پای آنها در عکسهای گرفته شده به وسیله اشعه ایکس دیده شده، هیچ علائمی نداشتهاند.
اگر علائم درد پاشنه پا باعث اختلال ماهیچهای یا عصبی شود باید آزمایشهای دیگری مثل ام آر آی، سی تی اسکن یا الکترومیوگرافی انجام شود.
پد خار پاشنه: قرار دادن پد در کفش ضربههای وارده هنگام راه رفتن را ملایمتر میکند اما در کاهش التهاب نیام کف پا تاثیر ندارد.
کفی و کفش طبی: کفی طبی ساخته شده برای هر بیمار که داخل کفش وی قرار داده میشود برای اصلاح ناهنجاریهای ساختاری اصلی به وجود آورنده بیماری و رفع خار پاشنه پا مفید است و با ایجاد ارتفاع و کشش در نیام کف پایی به کاهش التهاب و درد ناشی از خار پاشنه کمک میکند.
تزریق برای خار پاشنه دو نوع است:
1) تزریق کورتن برای درمان خار پاشنه: ممکن است برای کاهش التهاب ودرد ناشی از آن، تزریق کورتیزون در محل آسیبدیدگی تجویز شود. کورتیزون یک مادهی استروئیدی است که عملکرد هورمونهایی را شبیهسازی میکند که به طور طبیعی موجب کاهش درد خار پاشنه میشوند.
2) اوزون درمانی خار پاشنه: با کمک تزریق گاز اوزون در ناحیه پاشنه هم می توان التهاب و در نتیجه درد خار پاشنه را کم کرد و هم فرایندهای ترمیمی برای درمان خار پاشنه را با کمک یک سیستم طبیعی و سالم فعال و تقویت کرد.
بسیاری از بیمارانی که از درمان های خار پاشنه خسته شده اند و همچنان درد دارند با کمک اوزون تراپی پاشنه می توانند بهبود قابل توجهی در درد پاشنه خود پیدا کنند.
در طول این عمل، امواج شاک ویو با انرژی بالا، فرایند بهبودی در بافت آسیب دیده ی فاسیای کف پا را تحریک می کنند. تاثیر گذار بودن این روش هنوز به درستی تایید نشده و بنابراین استفاده از آن کم تر دیده می شود.
شاک ویو تراپی خارجی یک روش غیر تهاجمی است (یعنی نیازی به ایجاد برش مانند جراحی ندارد). به دلیل خطر کم این روش، در برخی موارد قبل از انجام عمل جراحی در نظر گرفته می شود.
الکتروتراپی نیز مانند اولتراسوند یا لیزر پرتوان به تسکین علائم خار پاشنه پا کمک میکند. در اولتراسوند امواج صوتی با فرکانس بالا با نفوذ در بافتهای عمیق تأثیر میکرو ماساژ ایجاد میکند. در درمان با لیزر نیز پرتو نوری با شدت بالا به ناحیههای دردناک فرستاده میشود. شاک ویو تراپی نیز درمانی کارآمد به شمار میرود.
لیزر اجازه نفوذ بیشتری به قسمتهای عمیقتری از بافتها را میدهد و متمایز از سایر روشها است؛ بنابراین، لیزر درمانی نهتنها دارای اثر درمانی بر آسیبهای عمیق عضلانی و تاندون است، بلکه بر درمان دردهای مزمن و التهابات غضروفها نیز مؤثر است.
چندین نوع تمرین کششی وجود دارد که باعث درمان خار پاشنه میشود، چند نمونه از آنها در ادامه توضیح داده شده است نیازی نیست که همه این تمرینات را انجام دهید تعدادی از این تمرینات دارای اثرات مشابه هستند.
بایدامتحان کنید که کدامیک می تواند موثرترین و بهترین بهبودی را داشته باشد باید تمرینی را انتخاب کنید که تعادل در بدن شما ایجاد کند و همه ماهیچه ها را در بر گیرد حرکات اصلاحی کششی باید به آرامی انجام شوند.
کشش شدید ماهیچه ها میتواند باعث آسیب دیدگی ماهیچه ها و تاندون ها شود. هر کدام ازاین تمرینات باید چند بار در یک روز مثلا ۲تا ۳مرتبه با ۱۰ تا ۱۵بار تکرار انجام شود. ورزش و تمرینات اصلاحی یکی از بهترین راه های درمان قطعی بیماری خار پاشنه پا می باشد.
تمرین ۱ (کشش کف پا و پشت ساق پا): بر روی یک پله یا نیمکت بوسیله انگشتان پا بایستید به صورتیکه پاشنه پای شما آویزان باشد تا زمانیکه احساس کشش میکنید، پاشنه پای خود را پایین بیاورید. این حرکت را برای چند ثانیه نگه دارید و رها کنید. آنرا چند مرتبه تکرار کنید.
تمرین ۲ (کشش کف پا وساق پا): بر روی زمین بشینید و پاهای خود را در مقابلتان دراز کنید یک حوله به دور انگشتان خود بپیچید، حوله را با دست بگیرید و به طرف خود تا زمانیکه کشش احساس کردید، بکشید. این ورزش اگر به طور مداوم انجام شود در درمان خار پاشنه می تواند موثر باشد.
تمرین ۳ (کشش کف پا): روی یک صندلی بشینید ساق پای راست خود را بروی پا ی چپ قراردهید. با دست چپ انگشتان پای راست خود را بگیرید و به سمت خود بکشید. این ورزش باعث ایجاد کشش در کف پا و تسکین درد خار پاشنه پا می شود.
تمرین ۴ (کشش پشت ساق پا): به یک دیوار با دستان خود تکیه دهید یک ساق پای خود را به صورت صاف و مستقیم در پشت خود و ساق پای دیگر را در جلوی خود به صورت خمیده قراردهید.
به سمت جلو تکیه دهید تا کششی در پشت ساق پا احساس کنید. با تقویت عضلات فشار روی پاشنه پا کاهش پیدا می کند و منجر به کاهش علایم خار پاشنه می شود.
تمرین ۵: روی یک صندلی بشینید و یک توپ تنیس یا گلف بر زیر پای خود قرار دهید و آن را بغلتانید. هر چه این توپ سخت باشد بهتراست چون انجام این تمرین ممکن است در بعضی از مواقع با درد همراه باشد، باید درد آن را تحمل کنید این تمرین یک تمرین ماساژ دهنده ی مفید برای درد خار پاشنه است.
جمعبندی: راه نهایی رهایی از درد خار پاشنه
همانطور که در این مقاله خواندیم، خار پاشنه اگرچه یک عارضه شایع است، اما به دلیل دردی که ایجاد میکند، میتواند زندگی روزمره را به شدت تحت تاثیر قرار دهد. خبر خوب این است که این بیماری، به ویژه در مراحل اولیه، به طور کامل قابل کنترل و درمان است. از تغییر سبک زندگی و انجام حرکات اصلاحی ساده گرفته تا روشهای پیشرفته و غیرتهاجمی مانند لیزر درمانی و اوزون درمانی، گزینههای متعددی برای پایان دادن به این درد وجود دارد.
مهمترین نکته، تشخیص به موقع و انتخاب روش درمانی صحیح زیر نظر یک متخصص مجرب است. دکتر سیامک مرادی، فوق تخصص درد، با بهرهگیری از دانش روز دنیا و تجربه گسترده در زمینه درمانهای غیرجراحی و کمتهاجمی، میتوانند دقیقترین برنامه درمانی را متناسب با شرایط خاص شما طراحی کنند.
اگر شما نیز با درد مزمن پاشنه پا دست و پنجه نرم میکنید، همین امروز برای بازگشت به زندگی بدون درد خود اقدام کنید.
👉 برای دریافت نوبت آنلاین و مشاوره تخصصی با دکتر سیامک مرادی، روی لینک زیر کلیک کنید.
[ دریافت نوبت آنلاین و مشاوره تخصصی ]
عضو هیات مدیره انجمن درد ایران و عضو انجمن جهانی درد امریکا (IASP) می باشم. همچنین عضو کارگروه ستاد سلولهای بنیادی نهاد ریاست جمهوری نیز هستم. در حوزه های مختلف کنترل و درمان انواع دردهای بدن به بیماران و مراجعه کنندگان خدمات ارائه میکنم.
خار پاشنه داشتم شش ماه عذاب کشیدم پزشک معالج آمپول کورتون تجویز کردند به فاصله ۱۵ روز دوعدد تزریق شد البته تقریبا یک ماه استراحت نسبی داشتم الان یک ونیم سال گذشته عکس گرفتم از بین نرفته ولی درد ندارم ورزش میکنم کوهنوردی هم میرم پایدار باشید
ممنون از راهنمایی خوبتون🙏