ام اس چیست و علایم و درمان آن

-اس-0.jpg

ام اس که با نام اختصاریِ ام اس یا MS شناخته می‌شود، یک بیماری التهابی است که در آن غلاف‌های میلین سلول‌های عصبی در مغز و نخاع آسیب می‌بینند.

این آسیب‌دیدگی می‌تواند در توانایی بخش‌هایی از سیستم عصبی که مسئول ارتباط هستند اختلال ایجاد کند و باعث به وجود آمدنِ علائم و نشانه‌های زیادِ جسمی شود.
ام‌اس به چند شکل ظاهر می‌شود و علائم جدید آن یا به صورت عودِ مرحله‌ای (به شکل برگشتی) یا در طولِ زمان (به شکل متناوب) اتفاق می‌افتد.

ممکن است در بین عود، نشانهٔ بیماری به کلی از بین برود؛ با این وجود مشکلاتِ عصبیِ دائمی به ویژه با پیشرفتِ بیماری در مراحلِ بعدی به‌طورِ مداوم اتفاق می‌افتد.

اگرچه علت بیماری مشخص نیست اما مکانیزمِ اصلیِ برای آن آسیب زدن توسط سیستم ایمنی بدن یا اختلال در سلول‌های تولیدکنندهٔ غلافِ میلین است.

دلایل ارائه شده در مورد این مکانیزم‌ها شامل عوامل ژنتیکی و عوامل محیطی مانند عفونت است.

بیماری التهابی که در آن غلاف‌های میلین سلول‌های عصبی در مغز و نخاع آسیب می‌بینند.
غلاف میلین یک لایه پروتئینی روی رشته های عصبی است که این امر باعث افزایش سرعت هدایت پیام‌های الکتریکی در طول تار عصبی می‌شود.

میلین افزون بر افزایش سرعت انتقال پیام‌های عصبی ، وظیفه نگهداری از سلول‌های عصبی را نیز به عهده دارد.

این آسیب‌دیدگی می‌تواند در توانایی بخش‌هایی از سیستم عصبی که مسئول ارتباط هستند اختلال ایجاد کند و باعث به وجود آمدنِ علائم و نشانه‌های زیادِ جسمی شود.

انواع بیماری ام اس چیست؟

انواع بیماری ام اس را دانشمندان توصیف کرده‌اند که شایع‌ترین آنها شامل:

  • ام اس عودکننده فروکش‌کننده

شایع‌ترین نوع این بیماری است که 85 درصد افراد مبتلا را شامل می‌شود.

در این نوع بیماری، علائم در دوره‌های زمانی خاصی برای هفته‌ها یا ماه‌ها عود کرده و سپس در دوره‌های زمانی دیگری کاهش‌یافته و یا کاملاً از بین می‌روند.

  • ام اس پیش‌رونده‌ی اولیه

10 درصد افراد مبتلا را شامل شده و در طی آن، علت بیماری ام اس و علائم بیماری به‌آرامی ولی به‌طور پیوسته پیشرفت می‌کنند.

  • ام اس پیش‌رونده‌ی ثانویه

که افراد مبتلا به بیماری ام اس در ابتدا به نوع عودکننده فروکش‌کننده‌ی بیماری مبتلا بوده‌اند و در طول زمان میزان عود بیماری بیشتر از پسرفت آن بوده است.

حدوداً نزدیک به 50 درصد از افراد مبتلا به ام اس عودکننده فروکش‌کننده، در اولین 10 سال ابتلا به بیماری خود، به این نوع ام اس مبتلا خواهند شد.

  • ام اسپیش‌رونده‌ی عودکننده

که در طی آن، بیماری به‌طور مداوم پیشرفت کرده و هرازگاهی عود می‌کند. این نوع بیماری نسبتاً نادر بوده و تنها در 5 درصد از موارد ام اس دیده می‌شود.

اما در سال‌های اخیر اجماع فزاینده‌ای وجود دارد که این‌ها انواع متمایز بیماری ام اس نیستند، بلکه در امتداد یک زنجیره هستند.

در برخی نقاط، التهاب مشخصه غالب این بیماری است، در حالی که در برخی دیگر، تخریب عصبی که در آن آسیب‌های قدیمی به مغز و نخاع بدتر می‌شود، غالب است.

درمان ام اس توسط دکتر سیامک مرادی فوق تخصص درد در کلینیک درد راد در تهران

علائم ام اس چیست ؟

از آن‌جا که میزان، محل و چگونگی آسیب به سیستم عصبی متغیر است، علائم و شدت بیماری نیز می‌تواند در افراد گوناگون، متفاوت باشد.

برخی از موارد بیمار علائم مشخص و آزار دهنده‌ای ندارد و در مواردی نیز شدت بیماری ممکن است قدرت حرکت و راه رفتن را از بیمار بگیرد.

با این حال علائم گوناگونی در بیماران متفاوت مشاهده شده که می‌توانند نشانه‌ی بروز علائم بیماری ام اس باشند و شدت وقوع آن‌ها ممکن است در افراد، متفاوت باشد.
عموم این علائم شامل آسیب‌های حرکتی، بینایی و سایر نشانه‌های جانبی است.

از جمله علائم بیماری ام اس می‌توان به این موارد اشاره کرد:

  • علائم حرکتی مانند احساسی ضعف یا بی‌حسی و سر شدن اندام‌ها مانند دست و پا، که ممکن است ناحیه اثر آن متفاوت باشد؛

مثلا در یک دست یا یک پا یا هر دو رخ دهد، لرزش بدن و عدم هماهنگی و تعادل در هنگام حرکت و احساس شوک مانند در هنگام حرکت دادن گردن

  • علائم بینایی مانند کاهش قدرت بینایی به میزان گوناگون از کم تا از دست دادن کامل بینایی در یک یا هر دو چشم، درد چشم، تاری دید، دو بینی به مدت طولانی
  • علائم جانبی مانند مشکل در تکلم، خستگی مداوم، سوزن سوزن شدن و خواب رفتگی در اندام‌ها، سرگیجه، مشکل در توانایی جنسی….

مشکل در عملکرد روده مانند یبوست، مشکل در عملکرد مثانه مانند بی‌اختیاری یا تکرر ادرار و در موارد پیشرفته علائم افسردگی نیز همراه این بیماری خواهد بود.

نوبت گیری دکتر سیامک مرادی فوق تخصص درد

علت بیماری ام اس چیست؟

علت اصلی مالتیپل اسکلروزیس ناشناخته است. اما این یک بیماری خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی بدن به بافت های عصبی حمله می کند.

در مورد MS، این عملکرد سیستم ایمنی بدن، میلین (ماده چربی که پوشش و محافظت از فیبرهای عصبی مغز و نخاع را برعهده دارد) از بین می برد.

میلین را می توان با پوشش عایق بر روی سیم های برق مقایسه کرد.

هنگامی که میلین محافظ آسیب دیده و فیبر عصبی در معرض محیط قرار می گیرد، پیام هایی که در امتداد این عصب حرکت می کنند ممکن است آهسته یا مسدود شوند.
حتی عصب ممکن است خودش آسیب ببیند.
روشن نیست که چرا MS در برخی افراد بوجود می آید و در دیگران این اتفاق نمی افتد. ترکیبی از ژنتیک و عوامل محیطی به نظر می رسد مسئول است

چه کسانی مبتلا به ام اس هستند؟

آنچه در حال حاضر در مورد MS شناخته می‌شود، ویژگی‌های مشترک افراد مبتلا به این عارضه است. این ویژگی‌ها اغلب عبارتند از:

  • سن: اکثریت، اولین علائم خود را در سنین ۲۰ تا ۴۰ سالگی تجربه می‌کنند.
  • جنسیت: این بیماری در زنان دو تا سه برابر بیشتر از مردان است.
  • آب و هوا: ام اس پنج برابر بیشتر در آب و هوای معتدل، نسبت به آب و هوای گرمسیری رایج است.
  • ژن‌ها: افرادی که بستگان نزدیک آنها به MS مبتلا هستند، بیشتر مستعد ابتلا به این بیماری خواهند بود؛

اما شواهدی وجود ندارند که نشان دهند این عارضه به طور مستقیم به ارث برده می‌شود.

چگونگی پیشرفت بیماری

سه الگوی عمومی را می توان در افراد مبتلا به این بیماری به شرح زیر مشاهده کرد:

  • علائم عود کننده و بهبود یابنده:

در این حالت می توان دوره هایی را مشاهده کرده که علائم بیماری عود می کنند (زمانی که علائم به یکباره تشدید می شوند) و به دنبال آن علائم بهبود می یابند (دوره های ریکاوری).

بین موارد عود بیماری، معمولاً شرایط بیمار با ثبات است و وضعیت وی بدتر نمی شود. این نوع از علائم در اکثر موارد هنگام شروع ابتلا به بیماری مشاهده می شود.

حدود نیمی از افراد بیمار که با این حالت از بیماری مواجه می شوند، به تدریج به مرحله دوم پیشرفت بیماری (که در ادامه توضیح داده شده) با گذشت زمان وارد می شوند.

  • پیشرفت اولیه بیماری:

در این حالت علائم بیماری به تدریج تشدید شده و ادامه پیدا می کنند. به این ترتیب دیگر نمی توان دوره های بهبود یا ریکاوری را در وضعیت بیمار مشاهده کرد.

  • پیشرفت ثانویه بیماری:

بعضی افراد که در ابتدا با علائم عود کننده و بهبود یابنده بیماری مواجه بوده اند، به تدریج با از بین رفتن عملکرد عصبی بدن روبرو می شوند.

این شرایط می تواند همراه با تشدید علائم یا بدون آن باشد. در صورتی که بیماری در این شرایط عود داشته باشد، در اصطلاح به آن نوع «پیش رونده عود کننده» گفته می شود.

بیماری ام اس و ازدواج

با توجه به منطقه درگیر در بیماری می‌توان تعیین کرد که این بیماری ام اس در ازدواج فرد تاثیر می‌گذارد یا خیر؛
اما آنچه مسلم است با توجه به پیگیری‌های مستمر و دقت در رعایت دستورات پزشک و سبک سالم زندگی، می‌توان از ازدواج راحت و کامل برخوردار بود.
در بیماری ام اس برای انجام فعالیت‌های جنسی، مردان بیشتر از زنان دچار افت و یا عدم توانایی می‌شوند.

از آن جایی که ام اس باعث خستگی و افسردگی می‌شود، حفظ روحیه و داشتن محیط شاد و دوری از خستگی در بهبود زندگی این افراد نقش مهمی را ایفا می‌کند .

همراهان بیمار باید به این مسئله توجه دقیقی داشته باشند.

با این وجود ازدواج کردن یا نکردن، مسئله‌ای است که افراد باید خود درباره آن تصمیم بگیرند و با درنظر گرفتن شرایط جسمی و روحی و همچنین تاثیری که ازدواج روی آن‌ها می‌گذارد، انتخاب نمایند.

درمان ام اس توسط دکتر سیامک مرادی فوق تخصص درد در کلینیک درد راد در تهران

تشخیص بیماری ام اس

از جمله روش های پاراکلینیکی که در تشخیص بیماری ام اس کمک کننده هستند می توان به موارد مهم زیر اشاره نمود:

MRI
پلاک های بیماری MS در ۹۵% موارد در MRI مشاهده می شوند.

امروزه MRI به یک روش اصلی جهت تشخیص و پیگیری مبتلایان به MS تبدیل شده است. در MRI مغز پلاک ها بیشتر در اطراف بطن های جانبی دیده می شوند.

ماده سفید نخاع (حاوی میلین) نیز مانند ماده سفید مغز می تواند در بیماری MS گرفتار شود. این پلاک ها در MRI نخاع به صورت پراکنده دیده می شوند.

آنالیز مایع CFS
وجود باندهای الیگوکلونال در مایع مغزی نخاعی به نفع بیماری MS است.

منظور از این باندها، ایمونوگلوبولین های هم شکل است که وجود آن ها در CSF به معنی ساخت ایمونوگلوبین در سیستم اعصاب مرکزی CNS است.

پتانسیل برانگیخته شده (Evoked Potential)

که انواع بینایی، شنوایی و حسی دارد. نوع بینایی آن به خصوص در تشخیص بیماری MS کمک کننده است.

تشخیص قطعی ام اس در موارد زیر باید با احتیاط و با رد سایر تشخیص های افتراقی انجام شود.

هرگاه علائم بیماری ام اس فقط با یک محل آناتومیک از سیستم عصبی (مانند نخاع گردنی یا ساقه مغز) به خوبی توجیه شود.
اگر بیمار در طول زمان هیچ گاه علائم بینایی، حسی و اختلال ادراری را تجربه نکرده باشد.

هرگاه بیماری با علائمی که در ام اس نادر هستند مانند: آفازی، کره، اختلال هوشیاری یا تشنج تظاهر می کند. (تظاهر اولیه به صورت موارد فوق باشد).
MRI مغز و نخاع کاملا نرمال باشد. هرچند نرمال بودن آن ها M.S را کاملا رد نمی کند، اما تشخیص باید با احتیاط انجام شود.

چگونه از ام اس پیشگیری می شود؟

از آنجا که علت بیماری هنوز مشخص نشده است ، هیچ راهی شناخته شده برای جلوگیری از مولتیپل اسکلروزیس وجود ندارد.

در صورت عدم وجود روش مطمئنی برای جلوگیری از بیماری ، بهتر است از عوامل خطری که به طور مثبتی با مولتیپل اسکلروز ارتباط دارند ، خودداری کنید.

این گونه مشکلات بهتر است به صورت اصولی و توسط پزشک متخصص مغز و اعصاب شناسایی و برطرف شود.

اما ما برای اینکه حس کنجکاوی شما را درک می کنیم در زیر برخی از راه های پیشگیری که ممکن است به شما کمک کندو برای شما مفید باشد، را مورد بررسی قرار می دهیم.

مکمل ها را برای حفظ سطح کافی ویتامین D در بدن مصرف کنید:
محققان در حال بررسی این موضوع هستند که آیا ویتامین D می تواند از ابتلا به مولتیپل اسکلروزیس جلوگیری کند.

یک مطالعه بزرگ فنلاندی نشان داد که کودکان زنانی که در اوایل بارداری کمبود ویتامین D داشتند ، در بزرگسالی ۹۰٪ خطر ابتلا به مولتیپل اسکلروزیس را داشتند.

سیگار کشیدن را ترک کن:
مطالعات نشان داده است که سیگار کشیدن می تواند خطر ابتلا به مولتیپل اسکلروزیس را به میزان قابل توجهی افزایش دهد.
لاغر شدن چاقی احتمال ابتلا به مولتیپل اسکلروزیس را افزایش می دهد.

ورزش پیشرفت بیماری مولتیپل اسکلروزیس را کند می کند. نتایج اولیه امیدوار کننده نشان می دهد که تمرین مقاومتی ممکن است پیشرفت مولتیپل اسکلروزیس را نیز کند کند.
به نظر می رسد روغن های امگا ۳ فعالیت و پیشرفت بیماری را کاهش می دهند. ولی اطلاعاتی از این که حتما بتواند ان را درمان کند وجود ندارد.

درمان ام اس توسط دکتر سیامک مرادی فوق تخصص درد در کلینیک درد راد در تهران

درمان بیمای ام اس

هیچ درمانی برای مالتیپل اسکلروز وجود ندارد. درمان به طور معمول روی تسریع در بهبودی از حملات، کاهش سرعت پیشرفت بیماری و مدیریت علائم بیماری ام اس تمرکز می کند.

افرادی که علائم خفیفی دارند به هیچ درمانی نیاز ندارند.

  • درمان حملات MS

کورتیکواستروئیدها مانند پردنیزون خوراکی و متیل پردنیزولون داخل وریدی برای کاهش التهاب عصبی تجویز می شوند.
عوارض جانبی ممکن است شامل بی خوابی، افزایش فشار خون، نوسانات خلقی و احتباس مایعات باشد.

تعویض پلاسما (پلاسمافرز) بخش مایع خون(پلاسما)برداشته شده و از سلول های خونی جدا می شود.
سلول های خونی سپس با یک محلول پروتئینی (آلبومین) مخلوط می شوند و به بدن بازگردانده می شود.
اگر علائم جدید یا شدید باشد و به استروئیدها پاسخ نداده باشد ممکن است از روش تعویض پلاسما استفاده شود.

راه های درمان بیماری ام اس

درمان بیماری ام اس برای بیمارانی که علائم خفیف دارند و نیاز به درمان های پیشرفته ندارند، از راه های گوناگون انجام می شود که عبارتند از:

درمان از طریق فیزیوتراپی

(انجام برخی حرکات ورزشی برای افزایش تمرکز بر روی کارهای روزانه و از بین بردن ضعف پاها)؛

درمان دارویی

یک کاردرمان یا فیزوتراپ می تواند حرکات کششی و استقامتی را به شما آموزش دهد همچنین نحوه ی استفاده از وسایل و امکانات تسهیل کننده کارهای روزمره را به شما نشان خواهد داد .

پلاسمافرز

این فرایند که شبیه به دیالیز است، و به گرفتن خون و جداکردن پلاسمای آن و تزریق مجدد عناصر شکل دار خون به خود اهداء کننده خون گفته می شود.

در این روش معمولاً به جای پلاسمای برداشته شده ، پلاسمای منجمد تازه یا آلبومین جایگزین می کنند.

این روش درمانی به منظور مقابله با علائم شدید بیماری ام.اس و عود آن صورت می گیرد. به ویژه در آن دسته از بیمارانی که به استروئید تزریقی پاسخ نداده اند .

آرام سازی عضلات با استفاده از داروهایی مانند باکوفن و زانافکس برای رفع اسپاسم که کمک می کنند فرد به کارهای روزمره خود برسد؛

خواب کافی

ورزش کافی برای افزایش قدرت و تعادل بدن (شنا، یوگا، پیاده روی، تایچی و …)
کاهش دمای بدن با اجتناب از قرار گرفتن در معرض گرمای بیش از حد
تغذیه و توجه به عادات غذایی (تحقیقات نشان داده است که ویتامین D برای افراد مبتلا به ام اس بسیار مفید است)
کاهش استرس با کمک ورزش هایی مانند یوگا، تایچی، ماساژ، مدیتیشن و …


0 0 آرا
امتیاز مقاله
اشتراک در
اطلاع از
guest
0 نظر
Inline Feedbacks
مشاهده همه نظرات

دکتر سیامک مرادی فوق تخصص درد در کلینیک درد راد


درباره دکتر


دکتر سیامک مرادی فوق تخصص درد در کلینیک درد راد در تهران است. در بهترین کلینیک درد و مجربترین پزشکان در زمینه کنترل یا درمان انواع دردهای شایع در حال فعالیت هستند.




مشترک ما شوید


با عضویت در لیست مشترکین ما از آخرین اخبار مطلع شوید و در جریان همه خبرهای قرار بگیرید.



تمام حقوق محفوظ است. طراحی توسط تک نئو

0
سوالی دارید؟ لطفا نظر بگذارید.x
()
x